Xarici məhkəmə və arbitraj qərarlarının Azərbaycanda tanınması və icrası: Ali Məhkəmə, lazımi sənədlər və imtina səbəbləri barədə sadə izah.
Xaricdə məhkəməni qazanmısınız, amma borclunun pulu və əmlakı Azərbaycandadır. Qərarı birbaşa icraya təqdim etmək olarmı? Bir qayda olaraq, əvvəlcə həmin qərarın Azərbaycanda tanınması və məcburi icrasına icazə verilməsi məsələsi həll edilməlidir. Xarici məhkəmə qətnaməsi ilə arbitraj qərarı isə eyni qaydalarla qiymətləndirilmir.
Tanınma xaricdə çıxarılan qərarın Azərbaycanda hüquqi qüvvəsinin qəbul edilməsidir. Məcburi icra isə qərardakı öhdəliyin, məsələn, pul borcunun icra orqanları vasitəsilə yerinə yetirilməsidir. Deməli, qərarın mövcudluğu pulun avtomatik tutulması demək deyil. Məcburi icra tələb etməyən bəzi qərarlar üçün ayrıca qaydalar var.
Xarici dövlət məhkəmələrinin mülki və kommersiya mübahisələri üzrə qətnamələrinin tanınması və məcburi icrası barədə ərizələrə Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi baxır. Xarici arbitraj qərarlarının tanınması və icrası da Ali Məhkəmənin səlahiyyətindədir. Hüquqi çərçivə Mülki Prosessual Məcəllənin 462–476-cı maddələrində müəyyənləşdirilir.
Dövlət məhkəməsinin qətnaməsi üzrə tətbiq olunan beynəlxalq müqavilə, qarşılıqlılıq və qanundakı şərtlər yoxlanılır. Arbitrajda isə tərəflərin mübahisəni dövlət məhkəməsi əvəzinə arbitrlərə vermək barədə razılaşması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Xarici məhkəmə qətnaməsi üzrə adətən bunlar hazırlanır:
Arbitraj üzrə qərar, arbitraj sazişi və ya qanunun yol verdiyi digər sübutlar, ərizənin qarşı tərəfə çatdırılmasını təsdiqləyən sənəd, dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə sənəd və tələb olunan tərcümələr təqdim edilir. Nümayəndə müraciət edirsə, səlahiyyətini də təsdiqləməlidir. Sənədin sadə fotosu hər halda kifayət etmir: surət və tərcümənin təsdiqi tələblərinə diqqət yetirilməlidir.
Azərbaycan 1999-cu ildə 1958-ci il Nyu-York Konvensiyasına qoşulub. Konvensiya xarici arbitraj qərarlarının tanınması və icrası üçün mühüm beynəlxalq əsasdır. Bu sənəd bütün xarici dövlət məhkəməsi qətnamələrinə şamil edilmir. Onun tətbiq dairəsi arbitraj qərarları ilə bağlıdır.
Xarici məhkəmə qətnaməsində, məsələn, tərəfin vaxtında və lazımi qaydada xəbərdar edilməməsi, qərarın qanuni qüvvəyə minməməsi, Azərbaycanın müstəsna məhkəmə səlahiyyətinin pozulması və ziddiyyətli yerli qətnamə problem yarada bilər.
Arbitrajda etibarsız arbitraj sazişi, tərəfin müdafiə imkanından məhrum edilməsi, arbitrlərin səlahiyyət həddini aşması, qərarın ləğvi və ya icrasının dayandırılması imtina əsasları sırasında ola bilər. Mübahisənin arbitrajda həll edilə bilməməsi və ictimai qaydaya ziddlik də yoxlanılır. Bu mərhələ arbitraj mübahisəsinin mahiyyəti üzrə yenidən məhkəmə baxışı deyil.
Xeyr. Müsbət qərardan sonra icra sənədi üzrə icra tədbirləri görülür; nəticə borclunun əmlakı və digər hallardan da asılıdır. Xarici ailə mübahisələrində isə qərarın növü ayrıca əhəmiyyət daşıyır. Mövzuya yaxın aliment və uşaqla ünsiyyət barədə məqaləmizi də oxuya bilərsiniz.
Bu məsələ ilə bağlı əlavə sualınız yaranıbsa, vəkil Qulam İsmayılzadə ilə vebsaytın əlaqə bölməsində göstərilən nömrələr vasitəsilə WhatsApp və ya zənglə əlaqə saxlaya bilərsiniz.
#xarici məhkəmə qərarlarının tanınması # xarici arbitraj qərarlarının icrası # Azərbaycan Ali Məhkəməsi # Nyu-York Konvensiyası # Qulam İsmayılzadə
Şərh yaz