Nankör övladınızı mirasdan məhrum etmək istəyirsiniz? Vəsiyyətnamə, məcburi pay və məhkəmə qaydasını sadə dildə izah edirik.
Nankör övladınızı mirasdan məhrum etmək istəyirsiniz? Valideyn bəzən əmlakının qədrini bilməyən və iradəsinə zidd davranan övladına miras qoymaq istəmir. Lakin bunun hüquqi yolu emosional qərardan daha mürəkkəbdir.
Qısa cavab: Valideyn vəsiyyətnamə ilə övladını adi vərəsəlik payından kənarda saxlaya bilər. Ancaq övladın qanunla qorunan məcburi payını aradan qaldırmaq üçün təkcə “nankörlük”, inciklik və ya ailə mübahisəsi kifayət etmir.
Şəxs əmlakının ölümündən sonra kimə qalacağını vəsiyyətnamə ilə müəyyən edə və övladının adını sənəddə göstərməyə bilər. Ancaq övlad məcburi pay hüququ olan vərəsədirsə, həmin hüquq ayrıca qiymətləndirilir.
Vəsiyyətnamənin forması, təsdiqi və digər əsas məsələlər barədə vərəsəlik hüququ üzrə geniş izahımızı da oxuya bilərsiniz.
Məcburi pay miras qoyanın iradəsindən asılı olmayaraq müəyyən yaxın vərəsələri qoruyan qanuni təminatdır. Uşaqlar, valideynlər və həyat yoldaşı bu hüquqa malik ola bilər. Ümumi qaydaya görə, məcburi pay həmin şəxsin vəsiyyətnamə olmasaydı qanun üzrə ala biləcəyi payın yarısıdır.
Deməli, “evimi yalnız Leylaya qoyuram” yazmaq Orxanın məcburi payını avtomatik yox etmir. Valideynin məqsədi övladı bütün miras hüquqlarından məhrum etməkdirsə, qanunun daha sərt tələbləri tətbiq olunur.
Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1203-cü maddəsinə görə məcburi paydan məhrumetmə yalnız qanunda göstərilən vərəsəlikdən məhrumetmə əsasları olduqda mümkündür. Konstitusiya Məhkəməsi də izah edib ki, burada Məcəllənin 1137 və 1138-ci maddələrindəki hallar nəzərdə tutulur.
Sadə dillə, aşağıdakı kimi ciddi hallar hüquqi əhəmiyyət daşıya bilər:
Vacib məqam: bu faktlar sadəcə ailə üzvlərinin sözü ilə deyil, məhkəmə tərəfindən təsdiqlənməlidir. Rəsmi izahı Konstitusiya Məhkəməsinin qərarında, normaların tam mətnini isə Mülki Məcəllədə görə bilərsiniz.
Övladın valideynə zəng etməməsi, peşə və ya həyat yoldaşı seçimində onunla razılaşmaması, ailə mübahisəsi və soyuq münasibət öz-özlüyündə məcburi paydan məhrumetmə demək deyil. Məhkəmə konkret qanuni əsas və sübut axtarır.
Məsələn, ata Cavid oğlu Orxanın Leyla ilə evlənməsini istəmirdi. Orxan isə atasının iradəsinə zidd olaraq sevdiyi Leyla ilə evləndi. Bu narazılıq Orxanı avtomatik olaraq ləyaqətsiz vərəsəyə çevirmir və məcburi paydan məhrumetmə üçün kifayət etmir.
Mülki Məcəllənin 1203.2-ci maddəsinə əsasən, məcburi paydan məhrumetmə barədə iddianı miras qoyan sağlığında qaldırmalıdır. Yəni valideyn yalnız vəsiyyətnamə yazıb, qohumlarına “övladıma heç nə verməyin” deməklə istədiyi nəticəni təmin etmiş olmur.
Məhkəmə qərarı miras açıldıqdan sonra qüvvəyə minsə belə, iddia sağlıqda verilmişdirsə, qanunda nəzərdə tutulan şərtlərlə nəticə mirasın açıldığı andan hesablana bilər. Bu səbəbdən hüquqi addımların vaxtında və düzgün sənədləşdirilməsi vacibdir.
Məhkəmə qərarları, hüquq-mühafizə orqanlarının materialları, tibbi sənədlər, şahid ifadələri və qanuni yolla əldə olunmuş yazışmalar işin hallarından asılı olaraq əhəmiyyət daşıya bilər. Təkcə ehtimal, ümumi ittiham və emosional ifadələr adətən yetərli olmur.
Övladı mirasdan tam məhrum etmək yalnız ciddi qanuni əsaslarla mümkündür. Adi incikliklə “ləyaqətsiz vərəsə” anlayışı eyni deyil; buna görə məcburi pay və sübutlar əvvəlcədən qiymətləndirilməlidir.
Fərdi vəziyyətiniz üzrə məsləhət və sənədlərin hazırlanması üçün vərəsəliklə bağlı hüquqi xidmətlərimizlə tanış ola bilərsiniz. Həmçinin irsi transmissiya və təmsilçilik arasındakı fərqlər barədə məqaləmiz faydalı ola bilər.
Bu məsələ ilə bağlı əlavə sualınız yaranıbsa, vəkil Qulam İsmayılzadə ilə veb-səhifənin əlaqə bölməsində göstərilən nömrələr vasitəsilə WhatsApp-dan yaza və ya birbaşa zəng edərək əlaqə saxlaya bilərsiniz.
#övladı vərəsəlikdən məhrum etmək # övladı mirasdan silmək # məcburi pay # ləyaqətsiz vərəsə # vəsiyyətnamə # Mülki Məcəllə 1203 # miras hüququ
Şərh yaz