Vərəsəlik hüququ. Vərəsəlik nədir? Kimlər vərəsə ola bilər? Miras nə zaman açılır? Mirasda məcburi pay anlayışı.
Vərəsəlik hüququ mülki qanunvericiliyin ən mürrəkkəb hissələrindən biridir bu səbəbdən də Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəllənin 10-cu bölməsi tamamilə vərəsəlik hüququna həsr edilmişdir. Mülki məcəlləyə əsasən vərəsəlik ölmüş şəxsin (miras qoyanın) əmlakının başqa şəxslərə (vərəsələrə) keçməsidir. Miras qoyanın əmlakı vərəsələrə qanun üzrə və ya vəsiyyət üzrə və ya hər iki əsasla keçə bilər. Qanun üzrə vərəsəlik (ölmüş şəxsin əmlakının qanunda göstərilmiş şəxslərə keçməsi) o zaman qüvvədə olur ki, miras qoyan vəsiyyətnamə qoymur, yaxud vəsiyyətnamə tamamilə və ya qismən etibarsız sayılır.
Vərəsəlik hüquq münasibətləri Azərbaycan Respublikasıın Mülki Məcəlləsi (10-cu bölmə), "Notariat haqqında" Qanun və digər hüquq normaları ilə tənzimlənir.
Qanun üzrə vərəsələrin miras almaq hüququnun yaranması aşağıda göstərilən növbədə müəyyən edilmişdir:
Fiziki şəxs ölməsi halı üçün öz əmlakını və ya onun bir hissəsini həm vərəsələr sırasından, həm də kənar adamlar sırasından bir və ya bir neçə şəxsə vəsiyyətnamə tərtib etməklə qoya bilər. Vəsiyyətnaməni şəxsən vəsiyyət edən tərtib etməlidir. Vəsiyyətnamənin nümayəndə vasitəsilə tərtibinə yol verilmir. Vəsiyyət edən vəsiyyətnamə ilə təyin edilmiş vərəsələrin miras paylarını müəyyənləşdirə bilər və ya hansı vərəsəyə hansı əmlakın verildiyini konkret göstərə bilər. Əgər vəsiyyətnamədə bu cür göstəriş yoxdursa, miras vərəsələr arasında bərabər bölüşdürülür.
Bəzi hallarda, şəxs öz övladlarından birini və ya ərini (arvadını) mirasdan məhrum etmək üçün öz əmlakını digər şəxsə vəsiyyət edir və hesab edir ki, ona məxsus əmlak bütünlüklə vəsiyyət etdiyi şəxsə çatacaq. Mülki qanunvericilikdə təsbit olunmuş “mirasda məcburi pay” institu özündə onu ehtiva edir ki, vəsiyyət edənin uşaqlarının, valideynlərinin və arvadının (ərinin) vəsiyyətnamənin məzmunundan asılı olmayaraq mirasda məcburi payı vardır. Bu pay qanun üzrə vərəsəlik zamanı onlara çatası payın yarısını (məcburi pay) təşkil etməlidir. Məcburi pay almaq hüququndan məhrumetməni miras qoyan hələ öz sağlığında məhkəməyə müraciət etmək yolu ilə həyata keçirə bilər.
Miras qoyanın öldüyü gün və ya fiziki şəxsin ölmüş elan edilməsi barədə məhkəmə qərarının qüvvəyə mindiyi gün mirasın açıldığı vaxt sayılır.
Vərəsə mirasın açıldığı yer üzrə notariat ofisinə mirası qəbul etdiyi barədə ərizə verdikdə və ya əmlaka sahiblik etməyə və ya əmlakı idarə etməyə faktik başladıqda və bununla da mirası qəbul etdiyini şəksiz nümayiş etdirdikdə miras vərəsə tərəfindən qəbul edilmiş sayılır. Vərəsə vərəsəliyə çağırıldığını bildiyi və ya bilməli olduğu gündən 3 ay ərzində mirası qəbul edə bilər. Miras açıldığı gündən altı ay keçdikdən sonra mirasın qəbuluna yol verilmir.
Vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə hüquq müəyyənedici sənəddir, başqa sözlə desək vərəsəlik şəhadətnaməsində vərəsə kimi qeyd olunan şəxsin həmin şəhadətnamədə göstərilən hüquqa malik olması qəbul edilir. Vərəsəliyə çağırılmış şəxslər mirasın açıldığı yerdəki notariat orqanından vərəsəlik şəhadətnaməsi tələb edə bilərlər. Vərəsəlik şəhadətnaməsi vərəsələrə mirasın açıldığı gündən 6 ay keçdikdən sonra istənilən vaxt verilir.
Vəkil miras əmlakın bölgüsü və vərəsəliklə bağlı digər növ mübahisələrin həlli zamanı tərəfin hüquqlarının lazımı formada müdafiəsinə zəmanət verir. Xüsusilə də, miras əmlakın vaxtında əldə edilməsi üçün müvafiq prosedurları bilmək şəxsi gələcəkdə qarşılaşa biləcəyi risklərdən və uzunsürən məhkəmə mübahisələrindən qoruyur. Bu səbəbdən vərəsəliklə bağlı məsələlərin həlli zamanı vəkil məsləhəti almağınız tövsiyə edilir.
#vərəsəlik hüququ # vərəsəlik haqqında qanun # vereselik huququ
Şərhlər
Balaxanım 2026-09-28 23:00:09
Bir xahişim də var həmin 65 kv metr çayxana neçə bölünməlidi beləki mərhum yoldaşımın mən həyat yoldaşı və 1 oğlumuz 1 də qızımız və anası çox sağ olun
Balaxanım 2026-09-28 20:51:21
Salam əleykum Hörmətli Qulam müəllim xahiş edirəm bildirəsiz mənim həyat yoldaşıma 1998 çi ildə kəntdə pay haqqı kimi 65 kv metr çayxana verilib ancaq həmin çayxana 2022 cü ilə kimi baglı olub işlənməyib 2022 çi ildə həmin 65 kv metr olan çayxananı mənimlə nigah vaxtı sənətləşdirərək çıxarış alınıb həyat yoldaşım 2024 cü ildə rəhmətə gedib Qaynatam isə 40 il bundan əvvəl rəhmətə gedib qaynanam sagdı həyat yoldaşım öləndən sonra istədim həmin çayxananı oğlumun adına sənətləşdirim ancaq qaynanam razılıq vermədi gələcəkdə qaynanam dünyasıni dəyişsə həmin çayxananı oğlumun adına sənətləşdirə bilərəmmi onuda bildirim ki qaynanamın sağ bir oğlu və bir qızıda var ayrı yaşayırlar yəni bilmək istərdim ki qaynanam dünyasıni dəyişsə ona düşən pay o iki evladına qalacaq yoxsa yox təşəkkür edirəm
Mehman 2026-09-28 09:11:10
Salam əleykum 31.05.2007.ciildə kent bələdiyyəsinin 10 sot həyətyanı torpaq sahəsi almışam yaşayış evi tikmək üçün və həmin tarixdə kapital banka 500 yüz AZN ödəmişəm torpaq alqı satqısı üçün indi mən həmin 10 sot torpag üçün çıxarış almaq üçün yerli əmlak idarəsinə ərizə ilə müraciət etsəm neçə AZN xidmət haqqı və çıxarışa dövlət rüsumu ödəməliyəm təşəkkür edirəm sağ olun
Xəlilov Rüstəm 2026-09-21 20:04:41
Salam mənim atam anam ölüb yaşadıgım ev atamın adınadı ancaq çıxarışı yoxdu həmin evi adıma sənətləşdimək istədim ancaq mənə deyildiki ev qabaqca mərhum atanın adına çıxarış alınmalıdi bu həqiqətən beləmi olmalıdı yoxsa yox təşəkkür
Mahir 2026-09-21 14:42:06
Salam Qulam məllim insan öləndən sonra onun adında olan mirasa vərəsəlik açdırmaq üçün 6 ay gözləmək lazım gəlir altı ay keçəndən sonra vərəsə gərək vaxt keçdiyi üçün məhkəməyə müraciət etsin vaxtın keçdiyi üçün qərar çıxarılsın ki yenidən natarusa vərəsəlik açılsın ancaq indi eşitiyimə həmin altı ay kanustusiya məhkəməsi tərəfindən ləğv edilib çox xahiş edirəm bildirəsiz bu qərar doğrudurmu
Ramiz 2026-09-21 14:13:19
Salam əleykum hörmətli Qulam müəllim mənim sizə bir süalım xahiş edirəm bildirəsiz atam anam ölüb yaşadıgım ev atamın adınadı ancaq çıxarış yoxdu indi mən istəyirəm ki həmin evi adıma sənətləşdirim və çıxarış alım ancaq inventar biro deyilən idarə deyirki ev qabaqca ev mərhum atamın adına sənətləşdirilməlidi yəni mərhum atamın adına 31 nömrəli forma alınmalıdı həmin bu 31 nömrəli forma çıxarış sayılır yoxsa nədi bu sənət çox sağ olun təşəkkür edirəm
Gunel Huseynova 2026-09-18 01:37:07
Salam muellim bir sualim var zehmet olmazsa komeklik edersiz. Qaynanam sagdi evin birdefe satib iki ogul aradinda murk boluyu edib Qaynim rehmete gedib uwaqlari var Biz ise evi mecburiyetden satib evsiz qalmiwiq Indi qaynanam evi satib murk boluyu elemek istemir bir yolldawim qalib uwaq olaraq eride yoxdu olub
Solmaz 2026-09-09 19:24:48
Salam əleykum Qulam müəllim mənim sizə bir sualım belə kı mənim həyat yoldaşım dört ildi rəhmətə gedib Qaynatam 30 il olar rəhmətə gedib həyat yoldaşımdan miras qalıb qaynanam imza atmırki həmin mirasa vərəsəlik açılsın indi bilmək istərdim ki qaynanamın hal hazırda iki evladı var 1 oğlan 1qız qaynanam dünyasıni dəyişsə ona düşən pay onun o iki evlatlarına qalacaq yoxsa yox onuda bildirim ki Həyat yoldasımla mənim bircə nigahdan 17 və 20 yaşında iki övladımız var təşəkkür edirəm
Günay Səlimli 2026-07-28 21:08:31
Salam, Hörmətli vəkil. Keçmiş yoldaşım (3 il əvvəl ayrılmışıq) bir neçə aydır rəhmətə gedib. İkimizin ortaq yetkinlik yaşına çatmayan bir övladımız var. İkimiz də başqa nigahlarda olmamışıq. Yoldaşımın adına atasından qalma bir ev var. Biz evli olan zamanlarda qaynım və qaynanam öz paylarından imtina edərək evi yoldaşımın adına keçirmişdilər. İndi yoldaşım həyatda yoxdur. Mənimlə əlaqə saxlayıb uşağın sənədini istəyirlər ki, vərəsəlik işi üçün müraciət edəcəklər. Mən isə onların təmiz niyyətli olmasından şübhələnirəm və uşağımın sənədini vermək istəmirəm. Sizcə bu kimi hallarda qaynım mənə və uşağıma hər hansı hüquqi zərər yetirə bilərmi? Çünki ortaya atıblar ki, guya yoldaşımın kredit borcu da var. Yoldaşım xəstə olduğu üçün mümkündür ki, krediti də onun adına anasıgil alıblar ki, onsuzda bu öləcək qoy axıra kimi istifadə edək. Mən öz övladıma görə narahatam. Uşağımın miras hüququnu necə qoruya bilərəm? Ümumiyyətlə uşağımı onlardan necə qoruya bilərəm?
Vüsal Quliyev 2026-07-07 23:55:23
Salam atam sağdır evdə kiçik qardaşım yaşayır evi kiçik qardaşımın adına keçirmək istəyirlər. Mənə həmin evdən pay düşürmü
Şərh yaz