Hüquqi yardım

Boşanma zamanı əmlak bölgüsü
27 Dek

Boşanma zamanı əmlak bölgüsü

Ər-arvadın birgə mülkiyyəti hansılardı? Boşanma zamanı ər və arvadın birgə əmlakı necə bölünür?

Boşanma zamanı əmlak bölgüsü necə həyata keçirilir?

Boşanma prosesi

Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinə əsasən ər-arvadın yetkinlik yaşına çatmayan ümumi uşaqları olmadıqda nikaha onların razılığı əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanında (burda Azərbaycan Respublikasını Ədliyyə Nazirliyinin nəzdində olan Qeydiyyat Şöbələri nəzərdə tutulur) xitam verilə bilər. Əgər birgə nikahdan uşaq varsa və ya ər (arvad) nikahın pozulmasına razı deyilsə və yaxud tərəflərdən biri Qeydiyyat Şöbəsində nikahın pozulmasından yayınırsa, boşanmaq üçün lazım olan sənədləri təqdim etməklə boşanma prosesi məhkəmə qaydasında həyata keçirilir və nikah məhkəmə tərəfindən pozulur. Məhkəmə yolu ilə boşanma ilə eyni zamanda və ya boşanma prosesindən sonra məhkəmə birgə nikahdan olan uşaqların kimin himayəsində saxlanması, aliment kimi məsələlərlə yanaşı ər-arvadın birgə əmlakınının bölünməsi məsələsini də həll edə bilər.

 

Ər-arvadın birgə mülkiyyəti

Nikaha xitam verildikdən sonra yaranan və uzunsürən məhkəmə mübahisələrinə səbəb olan problemlərdən biri də əmlak bölgüsüdür. Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi ər-arvadın əmlakına münasibətdə onların əmlakının ümumi birgə mülkiyyəti prinsipini nəzərdə tutur. Ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyəti dedikdə, nikah müddətində ər-arvadın əldə etdiyi əmlak nəzərdə tutulur. Qanunvericilikdə ümumi birgə mülkiyyətə daxil olan əmlakların müəyyən dairəsi əks olunmuşdur:

  • ər-arvadın hər birinin əmək, sahibkarlıq və intellektual fəaliyyəti nəticəsində əldə etdikləri gəlirlər, aldıqları pensiya və müavinətlər, eləcə də xüsusi təyinatı olmayan digər pul ödəmələri (xəsarət, sağlamlığın bu və ya digər formada pozulması nəticəsində əmək qabiliyyətinin itirilməsinə görə ödənilən məbləğ, maddi yardımın məbləği və s.); 

  • ər-arvadın ümumi gəlirləri hesabına əldə edilən daşınar və daşınmaz əşyalar, qiymətli kağızlar, kredit idarələrinə və s. kommersiya təşkilatlarına qoyulmuş paylar, əmanətlər, kapitaldan olan paylar və əmlakın ər-arvaddan kimin adına əldə olunmasından, yaxud əmanətin kimin adına və ya kim tərəfindən qoyulmasından asılı olmayaraq nikah dövründə ər-arvadın qazandığı hər hansı sair əmlak.

Ər-arvadın əmlakının bölünməsi zamanı nəzərə almaq lazımdır ki, boşanma zamanı uşaq varsa nikah dövründə ev təsərrüfatı ilə, uşaqlara qulluq etməklə məşğul olduğundan və ya digər üzürlü səbəblərə görə müstəqil qazancı olmayan ər (arvad) da ümumi əmlak üzərində hüquqa malikdir. 

Eyni zamanda, nikaha daxil olanadək ər-arvaddan birinə məxsus olan əmlak, habelə nikah dövründə hədiyyə şəklində və ya vərəsəlik qaydasında, digər əvəzsiz əqdlər üzrə əldə etdikləri əmlak ər-arvadın hər birinin ayrıca mülkiyyətindədir.

 

Ər-arvadın birgə mülkiyyətin bölünməsi

Ər-arvadın ümumi əmlakının bölünməsi nikah dövründə, eləcə də onlardan birinin tələbi ilə nikah pozulduqdan sonra həyata keçirilir. Birgə mülkiyyətin bölünməsi ər-arvadın qarşılıqlı razılığı əsasında, bu razılıq olmadıqda isə məhkəmə qaydasında həyata keçirilir. Məhkəmə ər-arvadın ümumi əmlakını bölərkən onların tələbi ilə hər birinə çatacaq əmlakı müəyyən edir. Ər-arvad arasında başqa cür razılaşdırılmayıbsa, ümumi əmlakının bölünməsi zamanı bu əmlakdakı payları bərabər hesab edilir. Ayrı-ayrı hallarda məhkəmə yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların mənafeyini və (və ya) ərin (arvadın) diqqətəlayiq mənafeyini, o cümlədən ər-arvaddan biri üzürsüz səbəbdən gəlir əldə etmədiyi və ya birgə mülkiyyəti ailənin mənafeyinə zidd olaraq sərf etdiyi hallarda nəzərə alıb onların birgə mülkiyyətinin bölünməsi zamanı payları bərabər bölməyə bilər.

Boşanmadan sonra yaranan mübahisələrin bir qismi daşınmaz əmlakın bölgüsü ilə bağlıdır. Əgər ev, torpaq sahəsi və ya digər növ daşınmaz əmlak birgə nikah dövründə əldə edilibsə, boşanmadan sonra ər və ya arvad məhkəmə qaydasında həmin əmlakın bir hissəsini və ya ona çatası hissəni pul şəklində əldə edə bilər.

Həmçinin, əgər qadın nikaha daxil olduqdan sonra ərin və ya onun ailə üzvlərindən birinin evinə qeydiyyata düşübsə, nikaha xitam verildikdən sonra arvadın həmin evdə yaşamaq (istifadə) hüququ var. Daşınmaz əmlakın mülkiyyətçisi şəxsi öz mənzilindən qeydiyyatdan çıxarmaq üçün ilk növbədə məhkəmə qaydasında qeydiyyatdan çıxarmaq istədiyi şəxsə ağlabatan miqdarda kompensasiya ödəməklə onun istifadə hüququna xitam verməli, daha sonra ümumi qaydada onun qeydiyyatdan çıxarılması ilə bağlı müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müraciət etməlidir.

 

Boşanma zamanı cehiz və zinət əşyaları

Nikaha daxil olan zaman və ya nikah dövründə qadına hədiyyə şəklində, vərəsəlik qaydasında və ya hər hansı əvəzsiz əqd üzrə verilən cehiz və zinət əşyaları onun özünə məxsusdur və əmlak bölgüsünün predmeti qismində çıxış etmir. Lakin, zinət əşyaları nikah zamanı ər-arvadın ümumi vəsaiti hesabına əldə edilibsə ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyətinə daxildir.

 

Birgə nikah zamanı yaranmış borc öhdəliyi

Ümumi əmlak bölünərkən ər-arvadın ümumi borcları onun payına uyğun olaraq müəyyən edilir. Nikah dövründə ərin və ya arvadın ailə ehtiyaclarının təmin edilməsi məqsədi ilə üzərinə götürdüyü öhdəliklər ər-arvadın ümumi əmlakına daxil olmaqla hər ikisi üçün vəzifələr yaradır. Yəni, əgər ər və ya arvad birgə nikahda olan zaman bankdan kredit götürmüşsə, boşanandan sonra krediti götürən tərəf sübut etsə ki, həmin məbləğ birgə təsərrüfat aparılan zaman ailənin saxlanmasına sərf edilib, o zaman qarşı tərəfdən həmin kreditin müəyyən hissəsini ödəməyi tələb edə bilər.

 

Nikah müqaviləsi

Nikaha daxil olan zaman gələcəkdə yarana biləcək əmlak bölgüsünə dair mübahisələrin qarşısını almağın ən effektiv vasitəsi nikah müqaviləsidir. Nikah müqaviləsi ər-arvadın mövcud olan və gələcəkdə əldə edəcəkləri əmlaka dair bağlana bilər. Ər-arvad nikah müqaviləsində bir-birinin qarşılıqlı saxlanması, bir-birinin gəlirlərində iştirak üsulları, hər birinin ailə xərclərində iştirakı qaydası ilə bağlı hüquq və vəzifələrini, nikah pozulduqda hər birinə düşəcək əmlakı və ər-arvadın əmlak münasibətlərinə dair hər hansı başqa müddəanı müəyyənləşdirmək hüququna malikdirlər. Nikah müqaviləsi nikahın bağlanmasının dövlət qeydiyyatına qədər, eləcə də nikah dövründə istənilən vaxtda bağlana bilər.

 

Hüquqi yardım

Şərh edilənlərdən də göründüyü kimi boşanma zamanı əmlak və nikah dövründə yaranmış borc öhdəliyinin tərəflər arasında bölgüsü məsələsi tərəflərin ər-arvad kimi öz hüquq və vəzifələrini bilməsini, öz hüquqlarının müdafiəsi üçün vaxtında və lazımi tədbirlərin görülməsini zəruri edir. Çox təəssüf ki, məhkəmə yolu ilə boşanma zamanı əksər hallarda ər-arvadın hər biri öz əmlak iddialarını və birgə nikahdan olan uşaqların saxlanması kimi məsələləri daha çox emosiyalara əsaslanaraq, hüquqi tənzimləmələri bilmədən qiymətləndirir.

Vəkil məhkəmə yolu ilə boşanma zamanı tərəfin hüququnun düzgün formada qorunmasını təmin edir. Vəkil tərəfindən tərtib edilən boşanma ərizəsi işin təməldən düzgün aparılmasına zəmin yaradır. Bu səbəbdən boşanma prosesinə başlamazdan əvvəl bununla bağlı vəkil məsləhəti almağınız tövsiyə edilir.

#Ər-arvadın birgə mülkiyyəti # Boşanma prosesi # Ər-arvadın birgə mülkiyyətin bölünməsi # Boşanma zamanı cehiz və zinət əşyaları # Birgə nikah zamanı yaranmış borc öhdəliyi

Şərhlər

  • Gülnaz hesenli 2023-01-11 19:51:49

    Salam evlənərkən alem mene bir evin bütün cehizini bütün mebel əşyaları mətbaxt mebelde içində olmaqla hər bir şey veriblər.. yoldaşımla mən o evde tek yaşayırdıq amma o ev qayınatanın adındadi..indi bosaniriq o evden mene pay düşür...? Yoldaşımla 1 körpəmiz var(1yaş 4ayliq)

    Salam. Xeyr düşmür o ev qaynatanızın ərinizin olmadığı üçün. Vəkil Qulam İsmayılzadə
  • Mahire 2023-01-14 22:07:56

    Salam Qulam bey,qarşı tərəf mediasiyaya ərizə yazmışdı boşanmaq üçün,ve bizi çağırdılar mediatorla görüşmək üçün,ama qarşı tərəfin vəkili gəlmişdi və boşanmaq istədiyini dedi,mən ama razı olmadigima baxmayaraq qarşı tərəfin vəkili dedi oğlan razı olmadığına mehkemeye getmelidir ərizə,1aydir artıq mediatorla görüşdüyümüz,qarşı tərəflə danismadigima bilmirəm erizeni vəkili gönderin mehkemeye ya yox,çünki hele mehkemedende çağırış məktubu gelmeyib,mende qorxuramki menim xeberim olmaz birden mehkeme olmağından,necə edə bilərəm ki,bilim ərizə məhkəməyə gedib ya yox,mene komek ederdiz zehmet olmasa

    Salam. Qeydiyyatda olduğunuz yerin məhkəməsinə müraciət edib sizin barədə ərizənin daxil olub-olmadığını öyrənə bilərsiniz. Vəkil Qulam İsmayılzadə
  • Gülnaz hesenli 2023-01-15 02:01:10

    Salam Evlənərkən bəyə taxılan nişan üzüyünü geriyə almaq olur..? Yoldaşıma aldığım üzüyü necə geri ala bilərəm..? Xariş edərəm bu barədə mene məlumat verəsiz...

    Salam. Bağışlanan əmlak olduğu üçün tələb edə bilmərsiniz. Vəkil Qulam İsmayılzadə
  • Kərimova 2023-01-23 21:13:36

    Salam yuxarda yazılıbki uşaq varsa boşanma zamanı ev təsərrüfatı, uşaqlara qulluq ilə məşgul oldugundan və ya digər uzurlü səbəblərə görə müstəqil qazancının olmaması arvadın ümumi əmlak üzərində hüquqa malikdir biz keçən il boşandıq yoldaşıma atası 2018 bizim nigahda olan vaxt torpaq vermişdir o bölünür?

    Dediyiniz əmlak bağışlanma yolu ilə verilibsə birgə əmlak sayılmır. Əgər ərinizə verilən əmlakı pul verib alsaydınız onda birgə əmlak sayılardı. Vəkil Qulam İsmayılzadə
  • Aysel 2023-01-26 01:26:31

    Salam. Evlilikden once qarsi teref ipoteka ile ev alib. 5 ildir evliyik bosanmaq uzreik.ne menim ne usaqlarin qeydiyyati bu evde yoxdur .bosandiqdan sonra eve her hansi iddia qaldira bilerem? Bosandiqdan sora bizi evden rahat cixara bilir?

    Salam. Ev əgər nikahdan əvvəl alınıbsa ordan sizə pay düşmür. Belə könüllü çıxmasanız gərək ki, məhkəmə qaydasında çıxarda sizi. Vəkil Qulam İsmayılzadə

Şərh yaz